14-06-2010 om 10:00 door Wim Ortjens

Hare Majesteit de Koningin heeft prof. dr. U. Rosenthal tot gezwinde spoed gemaand “mede gelet op de moeilijke situatie waarin ons land verkeert.” Wie dit zinnetje over 30 jaar leest, ziet een land voor zich dat na een verschrikkelijke aardbeving, met dijkdoorbraken als gevolg, voor 50% overstroomd is en waarvan miljoenen mensen op de vlucht zijn geslagen voor honger, ziektes en plunderingen.

Landgenoten, zullen we eens even tot rust komen, alstublieft? Feit is dat het meest welvarende land op aarde, met zo ongeveer de laagste werkloosheid en hoogste opleidingsgraad en een hoge mate van veiligheid, een opmerkelijke verkiezingsuitslag achter de rug heeft. Niet meer en niet minder. Maar we stuwen elkaar weer op in de hoogste versnelling in een wedstrijdje overdrijven zoals we het nog maar zelden hebben meegemaakt. Het ergste is: als je even niet oplet, ga je het ook nog geloven.

Zullen we samen een stel mythes demonteren?

1. “De kiezers hebben een ruk naar rechts gemaakt”
Onzin: rechts heeft 4 zetels gewonnen; van 74 naar 78. Een stijging van 2,7% van het aantal zetels.

2. “Het land is onbestuurbaar.”
Niet waar: PvdA en CDA hebben buiten Bos en Balk (die nu weg zijn) altijd prima met elkaar kunnen regeren en beiden eveneens met de VVD. Zie daar het Kabinet Rutte I. Als het CDA echt niet wil, dan komen D66 en GroenLinks in beeld.

3. “De grootste winnaars moeten een kabinet vormen”
Staatkundige denkfout, want de grootste partijen moeten een kabinet vormen. Dat is democratie: de kiezer bepaalt wie de meeste macht moet krijgen. En dat zijn: 1-VVD, 2-PvdA (bijna even groot), dan een hele tijd niks, en dan dicht bij elkaar 3-PVV, 4-CDA. Dus eerst VVD, PvdA, PVV onderzoeken. Haakt een van deze drie af, komt het CDA in beeld, dan GroenLinks en D66, enzovoorts. Tot je een meerderheid hebt.

4. “Limburg stemt massaal PVV” en “Wilders verovert Limburg”
Quatsch: slechts een minderheid (gemiddeld een kwart) van de Limburgers stemt PVV. Bij massaal denk je toch aan minstens meer dan de helft? Lijkt me ook een veilig aantal om überhaupt een provincie te veroveren.

5. “Limburg is achterstandsgebied en stemt daarom PVV”
Kom nou toch. Dat de economie hier iets minder hard draait dan in de Randstad, OK, maar dan vergelijk je toch een BMW met een Ferrari. Op Europese, en zeker op wereldschaal doet Limburg het uitstekend. Natuurlijk moeten problemen niet gebagatelliseerd worden, maar jongens, jongens, het is Bangladesh niet. Menig wereldburger droomt van een 'bright site of life' zoals Limburg.

6. “Deuk in imago Limburg door PVV”
Was het maar waar; ik bedoel: ging dat maar zo makkelijk. Als je een imago dat in tweeduizend jaar is gevestigd in één nacht eens kon aanpassen... elke regiomarketeer zou er van dromen. Maar gelukkig wonen dezelfde miljoen Limburgers in hetzelfde Limburg voor en na 9 juni. Rotterdam werd toch ook niet minder aantrekkelijk voor bewoners, bezoekers en bedrijven na de opkomst van Fortuyn en Leefbaar? Maar als we nu eens massaal blijven roepen dat er een deuk in het imago zit...dan komt het er misschien nog wel eens van.

Het vervelende van mythes is dat je daardoor niet meer aan de serieuze analyses toekomt. Zo zie je al jaren dat ongeveer een zesde van het electoraat boos is. En zijn stem geeft aan de LPF (26 zetels in 2002), Rita (op haar hoogtepunt goed voor ruim dertig zetels) of de PVV (24 zetels in 2010). Dat blijft dus redelijk constant.

We kunnen dus vaststellen dat er pakweg 25 zetels gaan en blijven gaan naar anti-establishment-partijen. De tien extra Limburgse anti-zetels komen door een altijd aanwezige ambivalente houding jegens Den Haag die nu manifester wordt door het wegvallen van de dempende CDA-factor. Dat laatste is veroorzaakt door een explosief mengsel van R.K. Balkenendemoeheid, versterkt door het ontbreken van Camiel- of Mária- compensatie.

Oké, je doet er dus niks aan, maar hoe ga je er dan mee om? Nóg beter luisteren naar de boze burger? Hoe meer de politieke partijen “de wijken intrekken” om met “de gewone mensen te praten”, en hoe harder ze ook hun best doen om, vaak met succes, achterstandswijken op te knappen, hoe bozer het electoraat wordt. Uiteindelijk worden ze door hun eigen achterban weggejaagd, terug naar hun gemeentehuizen en ministeries. Het overkwam de PvdA op 9 juni in Maastricht, waar de wijken met de meeste PvdA-aandacht het hardst op Wilders stemden.

Of het land zoveel verandert door deze verkiezingsuitslag? “Dacht het niet”, om Roemer maar eens te citeren. Nederland kent geen politieke benoemingen in de uitvoerende ambtenarenmacht, en dat leidt tot consistentie, stabiliteit en redelijkheid. Ja, het is ook saai, niet transparant, ondoorgrondelijk, en zelfs frustrerend voor "de gewone hardwerkende Nederlander”. Het levert daarmee weer een stem op voor het anti-establishment, maar het is op de langere termijn wel effectief en efficiënt. Eigenlijk zou je de ambtenarenstand als een verlicht despoot kunnen zien: iemand die echt, oprecht, het beste voor heeft met zijn volk, intelligent is, ontwikkeld, goed luistert, weet wat er leeft, maar niet constant door de hurken gaat om te horen wat de burger, nu, vandaag wil, maar vooral zijn eigen plan trekt en zich niet teveel gelegen laat liggen aan incidenten, crises en hypes.

Het gekke is, het stukje na de dubbele punt is nu precies wat we met z’n allen vragen van politiek leiderschap. Het is het recept van Job Cohen, Hans Wiegel, Ruud Lubbers. Doordat zij gelukkig wel verkiesbaar zijn (of waren), en dus afzetbaar, combineren zij het beste van twee werelden: rust en stabiliteit, en verantwoordingsplicht. Dat laatste maakt het verschil tussen de verlichte alleenheerser en de democratisch leider. Wellicht dat Rutte het ook heeft, maar dat moet nog bewezen worden.

Een politiek leider durft een verhaal te vertellen over een wereld en een toekomst waar we met z’n allen van kunnen en durven dromen. Dat is wat we gemist hebben de afgelopen tien jaar, en misschien brengen deze verkiezingen dat weer terug. Dan is er dus toch iets veranderd. Dat geldt natuurlijk ook voor Zuid-Limburg: het verhaal waar deze regio over dertig jaar staat moet uitgetekend worden, zodat we vandaag weten welke stap we moeten zetten, we morgen weten welke stap daarop volgt, en overmorgen bij een verwarrende splitsing met z’n allen hetzelfde pad kiezen. Een verhaal waarin we stoppen met onderling gekissebis, met gevreigel over welke stad nu ‘af’ is, en welke ‘de toekomst heeft’, wie er gelijk heeft of ongelijk. Leiderschap is nodig om uit te leggen dat we de toekomst alleen maar samen kunnen veroveren in plaats van hem kibbelend aan ons voorbij te zien trekken.

Natuurlijk moet de bestuurlijke "elite" van dit land doorgaan met "het volk" (weer van die clichés) te verheffen, om het simpele feit dat het hun dure, morele, solidaire, Rijnlandse plicht is. Het is echter een illusie dat je er meer stemmen door krijgt. Tenzij de elite zich ook als een elite durft te gedragen. Uit de kast komt en leiderschap toont. Zich niet vijf weken lang door het land laat slepen en zich als een gedrocht laat tonen en beschimpen op de nationale kermis die 'verkiezingscampagne' heet. De hypecultuur waarin wij elkaar opjutten, maakt het voor een echte leider onmogelijk te aarden, zich te ontwikkelen en van draagvlak te voorzien. Dat kost tijd, en die tijd moet hem of haar gegund worden.

In die normalisering heeft de pers een rol, maar net zozeer de politiek. En het onverzadigbare publiek. Dus niet elke keer als iemand de boel bij mekaar wil gaan brengen, hem schaterend in een permanente lach-of-ik-schiet-show neersabelen als hakkelende theedrinker of studentikoos moederskind, maar iemand eens een keer laten uitpraten. Het verhaal laten vertellen. Een route uit laten tekenen naar de toekomst van Limburg en Nederland, met de aanwijzingen erbij van kleine maar concrete stapjes op weg naar het doel. Dat is de enige manier om ook het teleurgestelde electoraat weer te binden, te boeien, en in beweging te krijgen voor die prachtige regio in dat succesvolle land.

We hebben goud in handen, en als de verkiezingen het establishment één les hebben meegegeven: verzilver het nu toch eens een keer.

Wim Ortjens

Reacties

---

---

---

Plaats een reactie

Naam (verplicht) E-mail (verplicht, wordt niet getoond) Website