Tweet11-10-2010 om 14:30 door Wim Ortjens

Powned en de Jakhalzen staan zich op Prinsjesdag te verdringen bij de ingang van het Mauritshuis en roepen de meest vunzige beledigingen naar de Majesteit en een aantal Tweede-Kamerleden. De laatste giechelen zich enigszins beschaamd een weg naar binnen en hopen vurig dat hun hoofd straks niet op YouTube is terug te vinden, naast die van Ella Vogelaar. ’s Avonds wordt er door weldenkend en wakker Nederland besmuikt gegniffeld om de brutaliteit van Jakhals Erik en GeenStijl Rutger. Zo die durven. En morgen herhaalt zich het hele ritueel weer. Het blijft helaas niet beperkt tot Haagse fratsen. Wethouder Luc Winants moet aftreden en wordt geportretteerd als een voormalig ambtenaar die 'zijn dagen sleet in een sjofel kantoor in Limmel’. Natuurlijk, hij was ambtenaar, en dan slijt je je dagen in een sjofel kantoor, toch? Taal is een machtig wapen. Wie deze ex-ambtenaar kent weet dat hij allesbehalve een dagenslijtende diender was, maar een uiterst gedreven, ambitieuze topper in de gemeentelijke organisatie. Maar dat doet er nu even niet toe: Henk en Ingrid moeten het ook leuk blijven vinden.

Dezelfde beurt trof Jo Ritzen in Zuid Magazine dat toch pretendeert afstand te nemen van de opwarmjournalistiek en belooft met evenwichtige, gebalanceerde verhalen te komen. Dat lukt gelukkig grotendeels ook, maar als we op het portret van deze universiteitsbestuurder moeten afgaan, heeft de man zich jaar-in-jaar-uit 80 uur per week louter bezig gehouden met het invullen van hilarische declaratieformulieren. Het verhaal van die bonnetjes kennen we (oud nieuws overigens) en kan dus niet ongenoemd blijven in een afscheidsportret. Maar dat hij de universiteit heeft laten groeien en bloeien en daarmee grootse verdiensten voor stad en regio heeft gerealiseerd, is óók waar. En verdient dus minstens net zo’n prominente plek.

Waarom sturen media zo? Probeer die vraag maar eens te stellen. Weinig kans dat je een antwoord krijgt. Journalisten zijn namelijk héél sensitieve mensen en kunnen niet zo goed tegen kritiek. Soms krijg je een antwoord. “Wij zijn een afspiegeling van de maatschappij” of “Anders snappen Henk en Ingrid het niet”. Daar schrik ik dan van. Want is het niet juist de taak van de media om het Henk en Ingrid uit te leggen?  En beseft een journalist zijn eigen macht wel? In deze mediacratie is het juist de maatschappij die gevormd wordt door media en niet andersom. Kijk maar hoe razendsnel we het inmiddels normaal zijn gaan vinden dat bestuurders waar we ooit respect voor hadden, worden bespuugd en beschimpt door Rutger en Erik. Kunt u het zich voorstellen dat Kok of Lubbers zich zo hadden laten klieren? En als de gezagsvolle publieke omroep het mag, mogen wij, Henk en Ingrid, het toch ook?

De Fortuyn-revolte was bedoeld om het respect van bestuurders voor burgers terug te brengen. Dat is gelukt. Met de bijbehorende transparantie en sterk toegenomen verantwoordingsplicht. Ook de media kregen destijds het verwijt dat ze de aansluiting met de samenleving waren verloren. En dus kwam er een correctie. Prima. Maar nu zijn we zo ver doorgeschoten dat een bestuurder vanaf zijn benoeming direct een verdachte, plucheklevende, snoepreizende zakkenvuller is. En vervolgens zijn we ook nog verbaasd dat er nog maar zo weinig animo is voor openbare functies als raadslid, wethouder, deputé of minister? A me hoela, denkt de zakenvrouw die tien jaar geleden nog best voor minder dan een Balkenendennormpje een paar jaar de burgemeesterssjerp had omgehangen. Ik laat me daar een beetje op de strontkar door het dorp rijden.

Maar er gloort hoop. Nadat onze provinciebestuurders weer eens twee pagina’s lang slaag kregen vanwege hun “reislust” (het woord alleen al) bracht dezelfde krant enkele dagen later een verstandig en afgewogen hoofdredactioneel commentaar over deze kwestie. Daarin trof zij de kern van de zaak: openbaar bestuurders hebben een extra verantwoordingsplicht, maar moeten wel hun werk kunnen blijven doen. En zoals een normaal bedrijf van zijn bestuurders eist dat deze kennis binnenhalen uit de rest van de wereld en business seats regelt om ze fit in China te krijgen, mogen we dat van gedeputeerden ook verwachten. Dat heeft niets met “reislust” te maken.

Uitleggen en vertalen wat een overheid doet; verslag doen van de noden van het volk en bestuurders scherp houden. Daar ligt de taak van de media. Niet blijven wroeten in de gapende kloof tussen publiek en politiek en hem daarmee steeds verder uithollen. Maar deze kloof overbruggen. De discussie over de rol van de media in onze samenleving kan alleen door de media zelf worden gestart. Momenteel flakkert het debat hierover op, onbedoeld aangeblazen door Rutger en Erik. Hopelijk is dit een indicatie voor een brede zelfreflectie van een doorgeschoten situatie, en het begin van de terugkeer van respect voor al die mannen en vrouwen die zich met hart en ziel inzetten voor de publieke zaak.

Wim Ortjens

(Deze column verscheen eveneens in de oktober editie van Zuid Magazine)

Plaats een reactie

Naam (verplicht) E-mail (verplicht, wordt niet getoond) Website